Boyasız oyuncakta yüzeyde ne var

“Boyasız” diye sattığımız oyuncakta bile ahşabın üstünde bir şey var. Çıplak bırakmak mümkün değil: ahşap kirlenir, lekelenir, ıslanınca lif kabartır. Soru boya olup olmaması değil, ne olduğu.

Üç seçenek

Kuruyan yağlar. Keten yağı ve tung yağı havayla tepkimeye girip sertleşiyor, yani gerçekten kuruyorlar. Ham keten yağı haftalarca kuruyor; kaynatılmış olanı hızlı kurur ama içinde metal kurutucu katkılar var, oyuncakta tercih edilmiyor. Saf tung yağı gıdaya uygun kabul ediliyor ve pratikte uygulanabilir tek saf yağ.

Kurumayan yağlar. Jojoba aslında yağ değil, bir mum esteri. Acılaşmıyor ve raf ömrü uzun, ama polimerleşmediği için film oluşturmuyor. Koruması zayıf, sık bakım istiyor. Balmumuyla karıştırıldığında ipeksi bir yüzey veriyor.

Mumlar. Balmumu 63 derecede eriyor, lif içine işliyor, makul su direnci veriyor ama sık yenilenmesi gerekiyor. Karnauba 82 ile 86 derece arasında eriyor ve yüzey direnci balmumunun yaklaşık sekiz katı.

Sert mum yağı. Bugün oyuncak ve mobilyada en yaygın çözüm. Yağ gözeneğe işliyor, mum üstte nefes alan bir bariyer oluşturuyor.

Etikette aranacak iki işaret

DIN EN 71-3. Oyuncak standardının element göçü kısmı. Ürün mide koşullarını taklit eden bir çözeltiye batırılıyor ve 19 elementin salınımı ölçülüyor.

DIN 53160. Bu daha az bilinir ve oyuncakta çok önemli: ter ve salyaya karşı direnç testi. Yani çocuk ağzına aldığında yüzeyden bir şey çıkıyor mu.

Bu iki işareti taşıyan ürünler var. Osmo’nun Polyx-Oil ürünü ikisini de beyan ediyor, Livos’un ARDVOS’u ve Biofa’nın sert yağı da öyle.

Kritik ayrıntı: kür süresi

Burası çoğu yerde atlanıyor. Bu sertifikalar ürün tam kürlendikten sonra geçerli. Sert mum yağında katlar arası kuruma 8 ile 10 saat, ama tam kür iki ile üç hafta sürüyor.

Yani bir oyuncak yağlandıktan 24 saat sonra kutulanıp gönderilirse, elinize ulaştığında henüz kürlenmemiş demektir. Biz sevkiyattan önce en az bir hafta, tercihen iki hafta havalandırılan rafta bekletiyoruz.

Bir uyarı daha: “doğal” demek “solventsiz” demek değil. Osmo gibi ürünlerin içinde dearomatize mineral ispirto var ve VOC değeri beyan ediliyor. Kür süresi tam da bunun için önemli.

Bakım

Yağ ve mum aşınıyor. Yoğun kullanılan bir oyuncakta 6 ile 12 ayda bir ince bir bakım katı öneriyoruz.

• Nemli bezle silin, suya sokmayın.
• Bulaşık makinesine koymayın. Isı ve deterjan hem yüzeyi hem ahşabı bozuyor.
• Yüzey matlaştıysa ve elde kuru hissediyorsa bakım zamanı gelmiştir.
• Bakım için gıdaya uygun bir yağ ya da mum yeterli. İnce sürün, fazlasını silin.

Atölyeye özel bir güvenlik notu

Bu kısım ebeveyni değil, kendi işini yapanı ilgilendiriyor. Keten ve tung yağı emdirilmiş bezler kendiliğinden tutuşuyor. Dışarıdan hiçbir ateş kaynağı olmadan, saatler içinde. Yağ oksitlenirken ısı üretiyor ve bez o ısıyı hapsediyor.

Yağlı bezi asla yığın halinde ya da kapalı çöpe atmayın. Ya tek kat halinde havalandırılan bir yerde tamamen kurutun, ya da su dolu kapaklı bir metal kapta biriktirin.